Қазақша субтитр қалай жасауға болады
Автоматты субтитр қазақ тілін неге нашар түсінеді, қандай жолдар бар, бейнеден SRT файлына дейінгі қадамдар, мәтінді тексеру және субтитрді Reels пен YouTube-қа қосу.
Мазмұны9 бөлім
Қысқаша: қазақша субтитрді автоматты түрде алу үшін қазақ сөйлеуін шынымен түсінетін тану моделі керек. Ол сөздердің уақыт белгілері бар мәтін жобасын жасайды, ал сіз мәтінді оқып шығып, SRT немесе VTT файлын жүктейсіз. Reels пен TikTok үшін субтитрді көбіне бейнеге тікелей енгізеді. Басты қиындық: танымал алаңдардың кіріктірілген автосубтитрі қазақ тілін нашар біледі немесе мүлде білмейді. Сондықтан мәтінді кез келген жағдайда тексеру керек, төменде неге көңіл бөлу керегі жазылған.
Бұл мақаланың орысша нұсқасы да бар.
Автосубтитр қазақ тілінде неге қате жібереді
Автоматты субтитр сөйлеуді тануға сүйенеді, ал тану моделі өзі оқыған деректер қаншалық жақсы болса, сондай жақсы жұмыс істейді. Ашық деректерде орыс және ағылшын сөйлеуі қазақ сөйлеуінен әлдеқайда көп. Сондықтан мынадай кемшіліктер жиі кездеседі:
- Алаң тілді қолдамайды. YouTube анықтамасында автоматты субтитр қолжетімді тілдердің тізімі берілген. Мақала жазылған кезде онда қазақ тілі болмаған, сондықтан қазақша бейнеге YouTube автосубтитрі шықпайды. Тізім жаңарып тұрады, сондықтан өз арнаңыз үшін өзіңіз тексеріңіз.
- Тіл қате анықталады. Әмбебап модельдер қазақ сөйлеуін кейде басқа тіл деп қабылдап, латынмен немесе «орысша» сөздермен мағынасыз мәтін жазады. Сөйлеу тілін автоанықтауға қалдырмай, қолмен көрсеткен дұрыс.
- Тыныс белгілері мен бас әріптер жоқ. Қазақ сөйлеуінің ашық корпустары ұзақ уақыт тек қалыпқа келтірілген мәтіннен тұрды: тыныс белгісіз, регистрсіз. Бұл туралы ISSAI-дің KSC2 корпусының авторлары ашық жазады. Нәтижесінде танылған мәтін көбіне тоқтаусыз, кіші әріптермен келеді.
- Аралас сөйлеу. Спикер қазақша сөйлеп, орыс сөздері мен тіпті тұтас сөйлемдерін қосады. Бір тілге бапталған модель екінші тілдегі кірмелерді бұрмалайды.
- ә, ғ, қ, ң, ө, ұ, ү, һ, і әріптері. Мәтін дұрыс танылса да, бейнеге енгізгенде осы әріптері жоқ қаріп бос төртбұрыш немесе басқа қаріптің әріптерін қояды.
Жақсы жаңалық: ашық тану модельдері қазақ тілін біледі. Мысалы, OpenAI Whisper тілдер тізімінде қазақ тілі бар. Қазақ сөйлеуімен арнайы қосымша оқытылған модельдер де бар. Демек, құралдар табылады, тек алаңдардың кіріктірілген автосубтитрі көбіне олардың қатарында емес.
Қандай жолдар бар
| Жол | Не шығады | Қашан жарайды |
|---|---|---|
| YouTube автосубтитрі | қазақ тілі тізімде болмаса, шықпайды | сол бейнедегі орыс сөйлеуі үшін |
| Телефондағы бейне редактордың кіріктірілген субтитрі | қолданбаның тіл тізімінде қазақ тілі бар-жоғына байланысты; жұмыс алдында тексеріңіз | қысқа бейнелер, егер тіл қолдау тапса |
| Қазақ тілін білетін модельдегі сервис | минуттар ішінде уақыт белгілері бар жоба, содан кейін тексеру | бейнелер легі, ұзын бейнелер |
| Қолмен жазып шығу | нақты мәтін, бірақ ұзақ: бір сағаттық бейнеге бірнеше сағат кетеді | сұхбат, заңды маңызы бар жазба, оқу материалы |
Қай жолды таңдасаңыз да, нәтиже алаң түсінетін пішімде болуы тиіс. YouTube субтитр файлдарының бірнеше пішімін қабылдайды, олардың ішінде SubRip (.srt) және WebVTT (.vtt) бар. Бұл екі ең көп тараған пішім, оларды кез келген құрал шығара алады.
Қадамдап: бейнеден SRT файлына дейін
- Дыбысты дайындаңыз. Тану тілден гөрі нашар жазбадан қателеседі. Петликтік микрофон, тыныш бөлме және дауыстың астында музыканың болмауы сервис таңдаудан көп нәтиже береді.
- Сөйлеу тілін қолмен көрсетіңіз. Бейнеде екі тіл болса, негізгісін таңдаңыз. Аралас сөйлеу туралы төменде жазылған.
- Сөйлеуді танытыңыз. Шығыста әр сөздің уақыт белгісі бар мәтін керек. Сонда субтитрді болжамды секундтармен емес, сөздерге дәл бөлуге болады.
- Жолдарға бөліңіз. Жұмыс ережесі: екі жолдан артық емес, бір жол 40–42 таңбадан аспайды, экрандағы субтитр 1–7 секунд тұрады. Сөйлемнің немесе үзілістің соңында бөлген дұрыс, сөз тіркесінің ортасында емес.
- Мәтінді оқып шығыңыз. Бұл міндетті қадам, тексеру тізімі келесі бөлімде.
- Файлды жүктеңіз. SRT дерлік барлық жерге жарайды. VTT сайттар мен YouTube үшін ыңғайлы.
- Алаңға жүктеңіз немесе бейнеге енгізіңіз. Қалай таңдау керегі «Енгізілген субтитр пен SRT» бөлімінде.
Мәтінді қалай тексеріп түзетеміз
Оқып шығуға 10 минуттық бейнеге 10–20 минут кетеді, ал ең ыңғайсыз қателерден сақтайды. Ең алдымен мыналарға қараңыз:
- есімдер, тегі, атаулар: компаниялар мен қалалардың аты, модель оларды «құлақпен» жазады;
- сандар, күндер, бағалар: айтылғанмен салыстырыңыз, әсіресе пайыздар мен сомалар;
- саланың терминдері: тану моделінің сөздігінде олар болмауы мүмкін;
- қазақ әріптері: «қ» орнына «к», «ң» орнына «н» жазылмасын, «ұ» мен «ү» шатаспасын;
- тыныс белгілері мен бас әріптер: модель тоқтаусыз мәтін берсе, сөйлем соңына кемінде нүкте қойыңыз;
- орысша кірмелер: қазақ сөйлеуіндегі орыс сөздері ең көп бұрмаланады;
- уақыт белгілері: субтитр сөзден бұрын шықпауы және үзілістен кейін тұрып қалмауы тиіс.
Тексеруді бейне мен мәтін қатар ашылған, мәтінді түзету уақыт белгілерін бұзбайтын редакторда жасаған ең ыңғайлы.
Дайын субтитрдегі жиі қателер
Мәтін дұрыс танылса да, субтитр көруге кедергі болуы мүмкін. Жиі кездесетін қателер:
- Тым ұзын жолдар. Экрандағы үш-төрт жолды көрермен оқып үлгермейді. Екі жол — шек.
- Тым жылдам жолдар. Субтитр секундтан аз жылт етеді. Қысқа жолды көршісімен біріктірген жөн.
- Сөз тіркесінің ортасынан үзу: «Kaspi / Магазинде». Жолды мағынасы бойынша аударыңыз.
- Субтитр бетті немесе маңызды нысанды жауып тұр. Сұхбатта бұл спикердің иегі, тауар шолуында тауардың өзі.
- Сөйлеуден кешігу. Бейнені субтитр жасалғаннан кейін қиған болса, бұл анық көрінеді. Субтитрді соңғы қадам ретінде, бейненің түпкілікті нұсқасында жасаңыз.
- Бейнелер сериясында әр түрлі стиль. Арнаның барлық бейнесінде бір қаріп, бір өлшем және бір орын кәсіби көрінеді.
Енгізілген субтитр пен SRT: қайсысы қайда
| Қайда | Не жүктеу керек | Неге |
|---|---|---|
| YouTube, ұзын бейнелер | SRT немесе VTT файлы | көрермен субтитрді өзі қосып-өшіреді; бірнеше тіл қосуға болады |
| Reels, TikTok, Shorts | бейнеге енгізілген | бөлек файл жүктеу онда негізгі сценарий емес, ал енгізілген субтитр бірден көрінеді және барлық телефонда бірдей болады |
| Сайт, онлайн-курс | VTT | веб-плеерлер үшін стандарт |
| Жарнама, дыбыссыз экрандар | енгізілген | дыбыс жиі өшірулі, ал мәтін көрерменнің әрекетінсіз көрінуі керек |
Тік бейнеде енгізілген субтитрді кадрдың төменгі бөлігінен жоғарырақ ұстаңыз. Reels пен TikTok экранының төменінде жазба, батырмалар және ник тұрады, олар мәтінді жауып қалады. Біз субтитрдің төменгі шетін кадр биіктігінің шамамен 17%-ына қоямыз. Қаріпті кадр енінің шамамен 6%-ы етіп аламыз, сонда мәтін телефонда қиналмай оқылады.
Субтитр стилін қалай таңдаймыз
Мәтін дұрыс болса да, безендіру оқылуға әсер етеді. Қысқа ролик пен ұзын дәріс үшін талап әр түрлі:
- Әр сөзді бөліп көрсететін стиль (караоке) қысқа тік бейнелерде көрерменнің назарын ұстайды: ақ қалың қаріп, айтылып жатқан сөз түсімен ерекшеленеді. Бұл жол түпнұсқа субтитр үшін ыңғайлы, өйткені сөздердің уақыты бар. Аудармада сөздердің уақыты болмайды, сондықтан жол бүтін көрсетіледі.
- Қою қаріпті стиль дыбыссыз экрандарда, жарнамада жақсы: мәтін үлкен және алыстан оқылады.
- Ықшам стиль қараңғы тақтайшада тұрады және дәріс пен сұхбатта көзге түспейді, бейнеден көрерменнің назарын аудармайды.
Қандай стиль болса да, бір ережені сақтаңыз: субтитр бейне маңызды нәрсені жаппауы тиіс. Көлденең бейнеде субтитрді төменге, тік бейнеде интерфейстен жоғарырақ қойыңыз. Ұзын жолды екі жолға шамамен тең бөліңіз, сонда көз бір қалыппен жүреді. Сериядағы барлық бейнеге бір стильді қолданыңыз, сонда арнаңыз тұтас көрінеді.
Қаріпке де назар аударыңыз: қазақ әріптері (ә, ғ, қ, ң, ө, ұ, ү, һ, і) бар қаріпті таңдаңыз. Жұмысты бітірер алдында бейненің бірнеше жерін қарап, әр әріптің дұрыс көрінетінін тексеріңіз.
Аралас сөйлеу: бір бейнеде қазақша және орысша
Қазақстанда бұл ерекшелік емес, жиі кездесетін жағдай. Не істеуге болады:
- Бейненің негізгі тілін таңдап, сол тілде танытыңыз. Екінші тілдегі кірмелерді ерекше мұқият тексеріңіз.
- Кірмелерді үнсіз аудармаңыз. Спикер сөйлемді орысша айтса, түпнұсқа субтитрде ол орысша қалады.
- Бүкіл аудитория үшін бір тіл керек болса, аударма жасаңыз: түпнұсқа субтитр және сол уақыт белгілері бар орысша немесе қазақша екінші жол. YouTube-та көрермен тілді өзі таңдайды, ал Reels-те аудиторияңызға керек бір тілді енгізеді.
- Аударманы да оқып шығыңыз. Машиналық аударма мағынаны сақтайды, бірақ табиғи емес сөз таңдауы немесе сіздің салада өзгертпей қалдыратын терминді аударып жіберуі мүмкін.
Біз қалай жасаймыз
IA Agent — орысша және қазақша субтитр жасайтын ЖИ-сервис. Қазақ сөйлеуін жалпы модельмен емес, қазақ сөйлеуінің KSC2 корпусында қосымша оқытылған turbo-ksc2 моделімен танимыз. Сіз дайын бейнені жүктеп, сөйлеу тілін, стильді және аударма керек-керек еместігін таңдайсыз. 10–40 минуттан кейін кабинетте бастапқы кадр пішіміндегі субтитр енгізілген бейне, SRT және VTT файлдары мен сөйлеудің толық мәтіні болады. ru↔kk аударма уақыт белгілерін жолма-жол сақтайды.
Бағасы — бейне минутына 60 ₸, аударма минутына +40 ₸, тапсырыс үшін ең азы 990 ₸. Мысалы, аудармасыз 10 минуттық бейне 990 ₸ тұрады (минут бойынша 600 ₸ болар еді, бірақ ең аз сома қолданылады), аудармамен 20 минут — 2 000 ₸. Төлемді нәтижеден кейін жасайсыз: алдымен алдын ала көресіз, содан кейін шотты төлейсіз. Нәтижелер ЖИ көмегімен жасалған деп белгіленеді.
Қазақ сөйлеуін тану қателеспей қалмайды: есімдер мен терминдерді, сандарды міндетті түрде тексеріңіз. Модель қонағыңыздың тегі қалай жазылатынын білмейді.
